Jakie operacje obsługuje DIWASS? Funkcje systemu w praktyce
Jakie operacje obsługuje DIWASS i jak ten system zmieni transport odpadów w Europie? Wprowadzi on model postępowania, w którym uczestnicy przewozu sprawdzają, z kim realizują operację, a sam przewóz opierał się będzie się na wspólnych, spójnych informacjach. Dzięki temu platforma ta zwiększy transparentność łańcucha dostaw odpadów. Dostępna w nim będzie historia zmian w danych i dokumentach, więc utrudni to praktyki takie jak neutralizacja dokumentów, ich podmiana po fakcie czy „korekty” po zakończeniu transportu.
Skontaktuj się z nami
DIWASS to nie tylko rejestr, to przede wszystkim system operacyjny. Zobacz, jak przygotować firmę do pracy z nim w codziennych przewozach.
Justyna Błażewicz-Seredyn
Ewelina Nadolna
DIWASS jako przestrzeń kontroli i współodpowiedzialności
DIWASS nie będzie działał jak klasyczny rejestr, do którego dane trafiają wyłącznie w celach ewidencyjnych. Ma tworzyć wspólną przestrzeń operacyjną, w której gromadzone są informacje dotyczące całego procesu przewozu odpadów. Co istotne, dostęp do tych informacji będą miały różne podmioty uczestniczące w transporcie. Dzięki temu każdy z nich może sprawdzać poprawność danych na bieżąco, a nie dopiero w momencie kontroli. Zamiast polegania wyłącznie na dokumentach papierowych, uczestnicy operacji zyskają możliwość sprawdzenia informacji bezpośrednio w systemie.
Takie podejście zmienia logikę odpowiedzialności. Kontrola nie skończy się bowiem na jednym podmiocie, lecz rozłoży się na cały łańcuch transportowy. Jednocześnie DIWASS ma ograniczać ryzyko nadużyć, ponieważ kilku uczestników zobaczy te same dane i może reagować na ewentualne nieprawidłowości.
Dostęp do DIWASS i identyfikacja podmiotów w systemie
Choć za prawidłowe przygotowanie dokumentów oraz dokładność danych dotyczących przewozu odpadów co do zasady odpowiada posiadacz odpadów, DIWASS zmieni praktykę ich weryfikacji. Zarówno przewoźnik, jak i odbiorca muszą te dane potwierdzić, aby uniknąć problemów w dalszym przebiegu transportu lub podczas kontroli. Taki model działania wynika bezpośrednio z idei współodpowiedzialności. Jeżeli jeden z uczestników opiera się wyłącznie na założeniu, że „ktoś inny na pewno zrobi to poprawnie”, ryzyko błędu przenosi się na wszystkich. DIWASS ma temu zapobiegać, umożliwiając każdemu uprawnionemu podmiotowi sprawdzenie kluczowych informacji w jednym miejscu.
Dostęp do elektronicznego systemu zarządzania transportem odpadów ma się odbywać za pośrednictwem EU Loginu. Będzie on stanowił podstawowy mechanizm uwierzytelniania użytkowników. Dzięki temu każda czynność wykonana w DIWASS jest jednoznacznie przypisana do konkretnego użytkownika i podmiotu. Takie rozwiązanie wzmacnia wiarygodność danych i eliminuje sytuacje, w których nie można ustalić, kto odpowiada za wprowadzenie lub zmianę informacji.
Jakie operacje obsługuje DIWASS?
Jednym z kluczowych obszarów funkcjonowania DIWASS jest obsługa zarówno operacji transportowych, jak i towarzyszącej im dokumentacji. System został zaprojektowany tak, aby porządkować informacje dotyczące przewozu odpadów w jednym środowisku cyfrowym, zamiast rozpraszać je pomiędzy dokumentami papierowymi, e-mailami i różnymi rejestrami. Platforma ta nie ogranicza się jednak do samego faktu przewozu. Obejmuje również dokumenty i czynności formalne, które poprzedzają transport, towarzyszą mu w trakcie oraz zamykają go po jego zakończeniu. Dzięki temu system spina cały proces w jedną, spójną strukturę danych.
Dokumenty w ramach procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody (notyfikacji)
Szczególne znaczenie w DIWASS ma obsługa dokumentów związanych z procedurą uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody, potocznie określaną jako notyfikacja. System obejmuje dokumentację od momentu dokonania zgłoszenia aż do zakończenia przemieszczeń, na które właściwe organy wyraziły zgodę.
Za pośrednictwem DIWASS przekazywane i obsługiwane będą w szczególności:
- dokument zgłoszenia, wraz ze wszystkimi dodatkowymi informacjami i dokumentami wymaganymi zgodnie z załącznikiem II do rozporządzenia (UE) 2024/1157;
- cała korespondencja prowadzona pomiędzy zgłaszającym a właściwymi organami w ramach postępowania dotyczącego udzielenia zezwolenia na zgłoszone przemieszczenie;
- decyzje właściwych organów odnoszące się do danego zgłoszenia i planowanego przemieszczenia;
- dokumenty przesyłania dotyczące poszczególnych transportów realizowanych w ramach zatwierdzonej notyfikacji.
Obsługa tych elementów w jednym systemie oznacza, że dokumentacja nie funkcjonuje już w oderwaniu od samego transportu. Każdy dokument jest powiązany z konkretnym zgłoszeniem, decyzją oraz rzeczywistym przewozem, co znacząco zwiększa przejrzystość całego procesu. Co istotne, podobnie jak w przypadku innych danych w DIWASS, każda ingerencja w dokumentację pozostawi ślad w systemie. Dzięki temu możliwe jest odtworzenie pełnej historii postępowania.
Transporty realizowane na podstawie Aneksu VII
DIWASS będzie obsługiwał również transporty odpadów realizowane na podstawie Aneksu VII, czyli w ramach procedury ogólnej informacyjnej. Stosowana jest przy przemieszczaniu określonych rodzajów odpadów niewymagających zgłoszenia. W praktyce oznacza to, że także te przewozy, które dotychczas opierały się głównie na papierowej dokumentacji Aneksu VII, zostaną włączone do cyfrowego obiegu informacji we wspomnianym systemie. Ma on umożliwiać przekazywanie, gromadzenie i weryfikację danych dotyczących takich transportów w jednym środowisku systemowym.
Kluczową zmianą, podobnie jak w przypadków Aneksu IA i IB w notyfikacji, będzie powiązanie Aneksu VII z konkretną operacją transportową oraz z uczestnikami przewozu. Dane zawarte w dokumencie przestaną funkcjonować wyłącznie jako załącznik „do okazania”, a staną się częścią spójnego procesu widocznego w systemie. Dzięki temu zarówno przewoźnik, jak i odbiorca będą mogli wcześniej sprawdzić poprawność informacji, zamiast polegać wyłącznie na dokumentach przekazywanych fizycznie wraz z ładunkiem.
Podobnie jak w przypadku innych danych w DIWASS, wszelkie zmiany lub uzupełnienia informacji dotyczących transportów realizowanych na podstawie Aneksu VII będą rejestrowane w systemie. Zwiększy to transparentność przewozów i ograniczy ryzyko nieuprawnionych korekt dokumentacji już po zakończeniu transportu.
Czego DIWASS nie obejmuje
Wiemy już jakie operacje obsługuje DIWASS i że dotyczy on nadzoru nad przewozem odpadów neutralnych i niebezpiecznych. W grę wchodzą dane, dokumentacją oraz przebieg operacji transportowej. System nie obejmuje jednak całego ekosystemu obowiązków środowiskowych.
Czym NIE JEST DIWASS i czego nie zastępuje:
- Nie zastępuje krajowych rejestrów i obowiązków administracyjnych. One nadal obowiązują równolegle.
- Nie przejmuje odpowiedzialności za prawidłową klasyfikację odpadów.
- Nie zwalnia z obowiązku posiadania wymaganych pozwoleń, wpisów i uprawnień do prowadzenia działalności.
- Nie zastępuje decyzji administracyjnych i nie „legalizuje” działalności firm, które ich nie mają.
- Nie usuwa obowiązku spełniania wymogów szczególnych obowiązujących w konkretnych państwach.
- Nie znosi odpowiedzialności uczestników przewozu za zgodność działań z prawem.
- Nie jest uniwersalnym narzędziem, które rozwiązuje wszystkie problemy organizacyjne w transporcie odpadów.
W praktyce DIWASS warto traktować jako narzędzie nadzoru i transparentności.