Niemcy zaostrzają podejście do DIWASS. Papierowy Aneks VII nie zwalnia z rejestracji

Wielu przewoźników uznało, że odroczenie cyfrowego Aneksu VII oznacza więcej czasu na wdrożenie DIWASS. Niemcy właśnie pokazują, że takie podejście może być bardzo ryzykowne. Według najnowszych wytycznych papierowy Aneks VII nie zwalnia uczestników transportu z obowiązku rejestracji w systemie DIWASS.

Od 21 maja 2026 r. system DIWASS stał się centralnym narzędziem kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów w Unii Europejskiej. Chociaż Komisja Europejska dopuściła okres przejściowy dla papierowych Aneksów VII, niemieckie władze jasno sygnalizują, że nie oznacza to zwolnienia z obowiązku rejestracji w systemie.

To ważna informacja dla przewoźników, brokerów, eksporterów i odbiorców odpadów z Polski. Szczególnie dla firm realizujących transporty Zielonej Listy do Niemiec lub przez terytorium Niemiec. Coraz więcej wskazuje na to, że DIWASS ma pełnić nie tylko funkcję administracyjną, ale również rolę cyfrowego systemu kontroli rynku odpadów w UE.

Papierowy Aneks VII tak, ale rejestracja w DIWASS nadal wymagana

Najbardziej stanowcze stanowisko opublikowało niemieckie Federalne Ministerstwo Środowiska (BMUKN). W oficjalnym komunikacie dotyczącym okresu przejściowego ministerstwo wskazało, że brak sankcji do końca 2026 r. dotyczy wyłącznie technicznego braku możliwości przesyłania Aneksów VII przez DIWASS. Jednocześnie urząd podkreślił, że wszystkie podmioty uczestniczące w przemieszczaniu odpadów nadal mają obowiązek rejestracji w systemie „bez zbędnej zwłoki”. W praktyce oznacza to, że okres przejściowy nie obejmuje samego obowiązku posiadania aktywnego konta DIWASS.

Może to mieć kluczowe znaczenie podczas kontroli drogowych w Niemczech. Służby BALM (dawny BAG) otrzymały jasny sygnał, że sam papierowy Aneks VII nie przesądza jeszcze o legalności transportu. Jeżeli przewoźnik lub inny uczestnik transportu nie figuruje w DIWASS jako aktywny operator, organ kontrolny może uznać, że podmiot nie spełnia wymogów wynikających z Rozporządzenia (UE) 2024/1157.

Co istotne, samo rozporządzenie unijne nie przewiduje okresu przejściowego dla obowiązku rejestracji podmiotów. Odroczenie dotyczy wyłącznie sposobu przekazywania dokumentów Aneksu VII.

DIWASS jako narzędzie uszczelnienia rynku odpadów

W ostatnich miesiącach Komisja Europejska coraz wyraźniej podkreśla, że DIWASS nie ma być zwykłą platformą administracyjną. System ma zapewnić organom państw członkowskich bieżący dostęp do danych o przemieszczaniu odpadów w całej UE. Według danych przywoływanych podczas prac nad wdrożeniem nowych przepisów, każdego roku w procedurze notyfikacyjnej PIC przemieszcza się około 26 milionów ton odpadów. Z kolei w procedurze Zielonej Listy obrót obejmuje nawet około 50 milionów ton odpadów rocznie.

Szczególny nacisk Komisja Europejska kładzie obecnie na odpady tworzyw sztucznych. Nowe przepisy mają ograniczyć nielegalny eksport plastiku poza kraje OECD. Dlatego DIWASS został zaprojektowany jako system umożliwiający szybką wymianę informacji pomiędzy organami środowiskowymi, służbami granicznymi i organami kontrolnymi państw członkowskich.

Komisja Europejska oraz organizacje branżowe otwarcie wskazują, że cyfryzacja ma zwiększyć przejrzystość rynku i umożliwić natychmiastową weryfikację danych transportowych. W praktyce oznacza to koniec funkcjonowania wyłącznie w oparciu o dokumentację papierową i maile.

Branża dostała kilka miesięcy więcej czasu. Kontrole jednak już się zmieniają

Komisja Europejska zgodziła się na utrzymanie papierowych Aneksów VII do końca 2026 r. Przede wszystkim dlatego, że wiele państw członkowskich i organizacji branżowych sygnalizowało problemy techniczne oraz ryzyko paraliżu rynku odpadów po 21 maja 2026 r. Nie oznacza to jednak, że organy kontrolne będą ignorowały DIWASS. Wręcz przeciwnie. Wszystko wskazuje na to, że już teraz system staje się podstawowym narzędziem oceny legalności uczestników rynku.

Dlatego firmy realizujące transporty odpadów w procedurze Aneksu VII nie powinny odkładać rejestracji na ostatni moment. Dotyczy to nie tylko zgłaszających i odbiorców odpadów, ale również przewoźników pojawiających się na dokumentach transportowych. W praktyce rok 2026 będzie okresem przejściowym wyłącznie dla samego obiegu dokumentów. Natomiast obowiązek obecności w cyfrowym ekosystemie DIWASS już teraz staje się realnym elementem kontroli transgranicznego przemieszczania odpadów w UE.