Od 1 stycznia 2027 r. transporty dla których wystawiany będzie Aneks VII w DIWASS będą co do zasady wymagały zgłoszenia w systemie dwa dni robocze przed rozpoczęciem przewozu. Część przedstawicieli branży transportowej i recyklingowej uważa jednak, że termin ten nie przystaje do realiów rynku, gdzie wiele zleceń powstaje ad hoc. Skąd biorą się te zastrzeżenia i czy Komisja Europejska może jeszcze zmienić podejście?

Co zmieniło się już 21 maja 2026 r.?

Choć najwięcej mówi się dziś o obowiązkowym zgłaszaniu transportu przez Aneks VII w DIWASS od 2027 r., pierwsze istotne zmiany zaczęły obowiązywać już 21 maja 2026 r.

Od tego dnia osoba organizująca transport odpadów objętych ogólnymi obowiązkami informacyjnymi musi upewnić się, że odpady trafią do instalacji odzysku posiadającej wymagane pozwolenie lub rejestrację zgodnie z przepisami o gospodarce odpadami. To oznacza, że odpowiedzialność za prawidłową organizację transportu zaczyna się jeszcze przed przygotowaniem dokumentów przewozowych.

Jednocześnie rozpoczął się okres przejściowy dotyczący cyfryzacji Aneksu VII. Do końca 2026 r. dokument może być nadal wykorzystywany przede wszystkim w formie papierowej, ponieważ część państw członkowskich i operatorów wciąż przygotowuje się do pełnej obsługi systemu DIWASS (jednak inne kraje, jak np. Niemcy czy Holandia, wymagają rejestracji w tym systemie).

Oznacza to jednak, że przedsiębiorcy nie powinni odkładać przygotowań na ostatnią chwilę. Rejestracja w DIWASS oraz dostosowanie wewnętrznych procedur stają się coraz ważniejsze.

Od 1 stycznia 2027 r. Aneks VII w DIWASS trzeba będzie zgłosić wcześniej

Od 1 stycznia 2027 r. kończy się okres przejściowy dla Aneksu VII. Od tego momentu informacje dotyczące transportów realizowanych na podstawie art. 18 rozporządzenia będą co do zasady przekazywane elektronicznie za pośrednictwem systemu DIWASS.

Największą zmianą będzie obowiązek wprowadzenia danych najpóźniej dwa dni robocze przed rozpoczęciem transportu.

Nie wszystkie informacje muszą być jednak znane już na tym etapie. Przepisy przewidują możliwość późniejszego uzupełnienia m.in.:

To rozwiązanie ma zapewnić organom wcześniejszy dostęp do informacji o planowanych transportach i ułatwić prowadzenie kontroli.

Dlaczego zasada dwóch dni budzi tyle dyskusji?

Sam obowiązek cyfryzacji nie wywołuje większych kontrowersji. Wręcz przeciwnie – większość organizacji reprezentujących sektor gospodarki odpadami popiera rozwój DIWASS jako narzędzia zwiększającego przejrzystość i skuteczność kontroli.

Znacznie więcej emocji budzi natomiast fakt, że Aneks VII w DIWASS trzeba będzie zgłosić dwa dni robocze przed rozpoczęciem transportu.

Zdaniem przedstawicieli branży taki termin nie zawsze odpowiada realiom organizacji przewozów.

Transport odpadów bardzo często planowany jest z dnia na dzień. Zdarza się, że zlecenie pojawia się dopiero po znalezieniu ładunku powrotnego albo po potwierdzeniu gotowości odbiorcy do przyjęcia odpadów. W takich przypadkach zaplanowanie całego przewozu z dwudniowym wyprzedzeniem może być po prostu niemożliwe.

Kolejnym argumentem jest specyfika samego transportu. Trasa przejazdu, przewoźnik czy nawet środek transportu mogą zmienić się jeszcze na krótko przed wyjazdem. Dotyczy to zwłaszcza przewozów realizowanych w pobliżu granic państw oraz transportów organizowanych w celu uniknięcia pustych przebiegów.

Branża zwraca również uwagę, że część danych – przede wszystkim rzeczywista masa odpadów – jest znana dopiero po załadunku lub po zważeniu odpadów w instalacji. Chociaż przepisy pozwalają uzupełnić niektóre informacje później, przedsiębiorcy wskazują, że sama konieczność wcześniejszego zgłoszenia może utrudnić organizację transportu.

Co proponuje branża i czy przepisy mogą się jeszcze zmienić?

Organizacje branżowe podkreślają, że problem dotyczy wyłącznie obowiązku zgłaszania transportu dwa dni robocze przed jego rozpoczęciem, nie samego DIWASSa.

W liście otwartym, organizacja EUROFER, zrzeszająca przedsiębiorstwa z branży przetwórstwa metali, skierowanym do instytucji Unii Europejskiej zaproponowała między innymi:

Przedstawiciele branży argumentują również, że samo wykorzystanie DIWASS już znacząco zwiększy ilość informacji dostępnych organom kontrolnym. Ich zdaniem wcześniejsze zgłoszenie transportu nie przyniesie istotnych korzyści kontrolnych, natomiast może zwiększyć obciążenia administracyjne i utrudnić sprawne funkcjonowanie rynku.

Na dzień publikacji tego artykułu przepisy nie zostały zmienione. Warto jednak śledzić kolejne komunikaty Komisji Europejskiej, ponieważ temat jest przedmiotem aktywnej dyskusji pomiędzy instytucjami unijnymi a organizacjami reprezentującymi przedsiębiorców.